Halfmoon (yarımay) beta balığı

Halfmoon, beta balıklarının “vitrin yüzü” sayılır. Kabardığında kuyruğu, sırt yüzgeci ve anal yüzgeciyle birlikte kusursuz bir yarım daire çizer. Bu görüntü onu dünyadaki en popüler beta tiplerinden biri yapmıştır. Ancak bu gösterişin bir bedeli vardır: uzun ve ağır yüzgeçler, akvaryum koşullarına diğer tiplerden daha duyarlıdır.

Halfmoon nasıl tanınır?

Halfmoon’u tanımak için betayı kabardığı anda yandan izleyin:

• 180 derece kuyruk: Kuyruk yüzgeci açıldığında üst ve alt kenarları düz bir çizgi oluşturur; kuyruk büyük bir “D” harfine benzer.
• Düz kenarlar: Kuyruğun dış kenarı yuvarlak ve düzgündür; dikenli ya da saçaklı değildir.
• Dallanan ışınlar: Kuyruktaki ışınlar uçlara doğru ikiye, dörde, hatta sekize dallanır. Dallanma arttıkça yüzgeç daha dolgun görünür.
• Geniş sırt ve anal yüzgeç: Bu yüzgeçler de büyüktür ve kuyrukla birleşerek bütünlüklü bir yarım daire oluşturur.

Özellik	Halfmoon
Kuyruk açısı	180°
Yüzgeç uzunluğu	Uzun
Kuyruk kenarı	Düz, yuvarlak
Işın dallanması	Çok (2–8 dal)
Yüzme yeteneği	Yavaş, ağır

Kökeni

Halfmoon, doğada bulunan bir tip değildir; yetiştiricilerin uzun yıllar süren seçici üretiminin sonucudur. 1980’lerde ve 1990’larda Avrupa ve Amerika’daki yetiştiriciler, kuyruk açısını adım adım genişleterek 180 dereceye ulaştı. Bugün halfmoon, beta yarışmalarında en çok görülen tiplerden biridir.

Delta, süper delta ve over-halfmoon

Halfmoon, kuyruk açısına göre adlandırılan bir ailenin parçasıdır:

Tip	Kuyruk açısı	Görünüm
Delta	180°’den belirgin şekilde dar	Üçgen, Δ harfine benzer
Süper delta	180°’ye yakın	Neredeyse yarım daire
Halfmoon	180°	Tam yarım daire, D harfi
Over-halfmoon (OHM)	180°’den fazla	Kuyruk kenarları geriye doğru taşar

Pet shoplarda “halfmoon” olarak satılan betaların bir kısmı aslında delta ya da süper deltadır. Bu bir kusur değildir; yalnızca bir sınıflandırma farkıdır.

Renk çeşitleri

Halfmoon bir kuyruk tipidir; neredeyse her renkte bulunabilir. En sık görülenler:

• Düz renkler: kırmızı, mavi, siyah, beyaz
• Platin ve opak beyaz
• Butterfly desenli halfmoon
• Koi ve mermer desenler
• Mustard gas gibi iki renkli tipler

Bakımda dikkat edilecekler

Temel bakım tüm betalar için aynıdır; ancak halfmoon’un büyük yüzgeçleri bazı ayrıntıları önemli kılar.

• Çok düşük akıntı: Ağır yüzgeçler akıntıda betayı yorar. Pipo filtre (sünger filtre) ya da akıntısı ayarlanabilen bir filtre seçin. Bkz. filtre seçimi
• Yumuşak dekor: İnce yüzgeç zarı sivri kenarlara kolayca takılıp yırtılır. Naylon çorap testinden geçmeyen süsleri kullanmayın. Bkz. bitkiler, dekor ve zemin
• Dinlenme yerleri: Yüzeye yakın geniş yapraklar ya da yaprak hamakları halfmoon’un dinlenmesini kolaylaştırır.
• Temiz su: Yırtılan yüzgeçler kötü suda kısa sürede yüzgeç erimesine dönüşebilir. Haftalık su değişimini aksatmayın.
• Yüzgeç ısırmaya karşı: Stres kaynaklarını azaltın; sıkılmayı önlemek için bitkili, keşfedilecek bir ortam sağlayın.

“Blowout” nedir?

Bazı halfmoonlarda yüzgeç ışınları ağır yüzgeci taşıyamaz ve kuyruk uçlarında yarılmalar ya da kıvrılmalar oluşur. Yetiştiriciler buna “blowout” der. Genetik yatkınlık, sert su akıntısı ve ani hareketler (ör. kabarma sırasında hızlı dönüşler) bu duruma katkıda bulunur. Hafif yarılmalar temiz suda kendiliğinden iyileşir.

Kimler için uygun?

Halfmoon, temel beta bakımını bilen herkes için iyi bir seçimdir. Ancak “en kolay” beta değildir:

• Akıntıyı kontrol edebileceğiniz bir filtreniz olmalı.
• Akvaryumda sivri dekor bulunmamalı.
• Yüzgeçlerdeki küçük değişiklikleri fark edebilecek kadar düzenli gözlem yapmalısınız.

Daha dayanıklı bir seçenek arıyorsanız plakat ya da halfmoon plakat düşünebilirsiniz.

Seçerken nelere bakmalı?

• Kuyruk, kabardığında simetrik ve düzgün kenarlı açılıyor mu?
• Yüzgeçlerde yırtık, kararma ya da erime var mı?
• Beta aktif mi, yüzerken zorlanıyor mu?
• Sırt hattı düz mü, gövdede eğrilik var mı?